Hoe bewaren we het verleden van Scouting, terwijl we tegelijk vertellen wat Scouting vandaag betekent?
Die vraag stond centraal tijdens de BOOST-sessie van het Scouts en Gidsen Museum op 13 juni 2026. Vertegenwoordigers van verschillende erfgoedorganisaties, scoutsgroepen, associaties en partners kwamen samen om stil te staan bij de huidige werking én vooral bij de toekomst van het museum.
De conclusie was duidelijk: het Scoutsmuseum heeft een sterke basis, maar wil de komende jaren evolueren. Minder nadruk op het simpelweg tonen van objecten, meer aandacht voor verhalen, ervaringen en de actuele betekenis van Scouting.
Een sterke basis
Het Scouts en Gidsen Museum kan vandaag rekenen op een geëngageerde groep vrijwilligers die vanuit een sterke, scoutsgedreven betrokkenheid de werking dragen. Ook de samenwerking met VOSOG groeit en het museum heeft zich ontwikkeld tot een aanspreekpunt voor vragen rond het scoutserfgoed.
De collectie zelf blijft een belangrijke troef. Maquettes, historische objecten en waardevolle collecties geven bezoekers een beeld van de rijke geschiedenis van Scouting. Daarbij kiest het museum bewust voor een brede blik: niet alleen de verschillende Belgische associaties komen aan bod, maar ook internationale ontwikkelingen binnen de beweging.
Tijdens de BOOST-sessie werd benadrukt dat deze fundamenten behouden moeten blijven. Tegelijk werd ook vastgesteld dat de omvang van de collectie en de werking momenteel groot zijn in verhouding tot de beschikbare vrijwilligers. De uitdaging bestaat er dan ook in om de werking haalbaar en toekomstgericht te maken.
Van objecten naar verhalen
Een van de belangrijkste conclusies van de dag is dat het museum meer wil worden dan een plaats waar historische objecten worden tentoongesteld.
“Objecten vertellen pas echt een verhaal wanneer bezoekers begrijpen waarom ze belangrijk zijn.”
Daarom wil het Scouts en Gidsen Museum de komende jaren sterker inzetten op verhalen. Niet alleen het verleden, maar ook Scouting vandaag moet daarbij een prominente plaats krijgen.
In plaats van uitsluitend terug te blikken op bijvoorbeeld honderd jaar scouting in een bepaalde stad, kan een tentoonstelling vertrekken vanuit vragen die vandaag relevant zijn:
- Wat betekent het om jong te zijn?
- Welke rol speelt Scouting in het mentale welzijn van jongeren?
- Hoe gaat de beweging om met diversiteit?
- En waarom blijven jongeren vandaag kiezen voor scouting?
Dat perspectief moet de collectie dichter bij de bezoeker brengen en aantonen dat scoutserfgoed niet alleen over vroeger gaat. Het is ook een manier om de identiteit en de maatschappelijke betekenis van de beweging vandaag te begrijpen.
Meer beleven, minder lezen
Een tweede belangrijke evolutie is de manier waarop bezoekers informatie krijgen.
Het huidige museum heeft een authentieke uitstraling, maar werd tijdens de sessie ook omschreven als eerder ‘oldschool’. Grote hoeveelheden tekst zijn niet langer de enige of meest aantrekkelijke manier om informatie over te brengen.
Daarom wordt gedacht aan meer digitale ondersteuning. QR-codes, audioguides en headsets kunnen bezoekers bijkomende informatie aanbieden zonder de vitrines te overladen met tekst. Zo kan wie meer wil weten dieper in een verhaal duiken, terwijl een andere bezoeker gewoon de grote lijnen kan volgen.
Ook meertaligheid wordt belangrijker. Het museum wil in de toekomst meer Engelstalige duiding aanbieden, zodat ook internationale bezoekers en scouts een beter beeld krijgen van de collectie en de geschiedenis van Scouting.
De ambitie is duidelijk: minder ‘grote lappen tekst’, meer verhalen die je ontdekt.
Een museum dat naar buiten komt
De toekomst van het Scouts en Gidsen Museum ligt bovendien niet alleen binnen de museumruimte.
Een betere zichtbaarheid van het museum wordt een belangrijke prioriteit. Zo wil men samen met toeristische partners bekijken hoe het museum beter vindbaar kan worden. Ook de contacten met de verschillende scoutkoepels en met lokale scoutsgroepen kunnen verder worden uitgebouwd.
Aanwezigheid op ontmoetingsmomenten, bijeenkomsten en andere activiteiten van de beweging kan daarbij helpen. Het museum wil niet wachten tot bezoekers de weg naar het erfgoed vinden, maar zelf zichtbaarder aanwezig zijn binnen de scoutswereld.
Ook sociale media en een promofilmpje worden genoemd als mogelijke instrumenten om die zichtbaarheid te vergroten.
Samenwerken wordt cruciaal
De BOOST-sessie bracht een opvallend brede groep mensen samen: van medewerkers van het Scouts en Gidsen Museum en erfgoedinstellingen tot vertegenwoordigers van scoutsgroepen, ouders, jongeren en partners zoals VOSOG en de stad Leuven.
Die samenwerking is belangrijk voor de volgende stap. Het museum wil daarom met de verschillende scoutassociaties in gesprek over wederzijdse verwachtingen. Wat kunnen de associaties betekenen voor het museum? En wat kan het museum betekenen voor de beweging?
Promotie en communicatie zijn daarbij belangrijke thema’s. Maar ook universiteiten en andere erfgoedpartners kunnen een rol spelen, bijvoorbeeld bij onderzoek, waardering en digitalisering van de collectie.
Professionaliseren zonder de vrijwilligers te verliezen
Een belangrijke vraag die tijdens de sessie naar voren kwam, is hoe professioneel het museum kan en moet worden.
De werking steunt vandaag sterk op vrijwilligers. Dat is tegelijk een kracht én een uitdaging. De passie en kennis van vrijwilligers zijn onmisbaar, maar de hoeveelheid werk moet ook haalbaar blijven.
Samen met VOSOG wil het museum daarom nadenken over de toekomst van het vrijwilligersengagement. Welke taken kunnen vrijwilligers opnemen? Waar is bijkomende ondersteuning nodig? Hoe kan de werking professioneler worden zonder haar scoutse karakter te verliezen?
Ook de collectie zelf vraagt om keuzes. Een volledige inventaris en digitalisering zijn belangrijke ambities, maar tegelijkertijd wil men nadenken over kerncollecties en de waardering van objecten. Less is more werd daarbij een belangrijk uitgangspunt: niet alles hoeft permanent getoond te worden om waardevol te zijn.
Geen vast museumgebouw als einddoel
Een opvallende conclusie uit de sessie is dat een vaste museumlocatie niet langer als vanzelfsprekend wordt beschouwd. De kosten van een permanente locatie staan volgens de deelnemers niet in verhouding tot het aantal objecten dat momenteel permanent kan worden getoond.
Dat betekent niet dat het scoutserfgoed minder zichtbaar moet worden. Integendeel. Er wordt nagedacht over tijdelijke tentoonstellingen, digitale ontsluiting en op termijn ook een reizende opstelling.
Zo kan het museum naar de bezoekers toe komen en verschillende scoutsgroepen en evenementen bereiken. Een reizende tentoonstelling vraagt uiteraard heel wat voorbereiding, maar biedt tegelijk kansen om het erfgoed van scouting op veel meer plaatsen zichtbaar te maken.
De eerste stappen
De ambities worden de komende periode vertaald in concrete acties. Zo wordt gewerkt aan een tentoonstelling rond scouting vandaag, waarin onder meer takwerking, ceremonies en andere typische aspecten van het dagelijkse scoutleven aan bod kunnen komen.
Daarnaast wordt onderzocht hoe QR-codes bij vitrines kunnen zorgen voor extra uitleg in verschillende talen. Verhalen krijgen daarbij een centrale plaats.
Ook de aanwezigheid op grote scoutsevenementen en ontmoetingsmomenten staat op de agenda. De samenwerking met de scoutkoepels wordt verder besproken en er wordt gewerkt aan een duidelijk verhaal over de meerwaarde van het Scouts en Gidsen Museum voor de beweging.
Tegelijk wordt nagedacht over de volgende stap in de professionalisering van de werking en over de manier waarop vrijwilligers daarin een duurzame plaats kunnen krijgen.
Erfgoed met een toekomst
De BOOST-sessie maakte duidelijk dat het Scouts en Gidsen Museum op een kruispunt staat. De waarde van de collectie staat buiten kijf, maar de manier waarop dat erfgoed wordt bewaard, ontsloten en beleefd, mag mee evolueren met de tijd.
Het museum wil daarom niet alleen herinneren aan wat Scouting ooit was. Het wil ook tonen wat scouting vandaag is en welke betekenis de beweging heeft voor jongeren en de samenleving.
De toekomst lijkt dan ook niet te liggen in steeds meer vitrines of steeds grotere hoeveelheden informatie. Wel in sterke verhalen, herkenbare thema’s, digitale toegankelijkheid, samenwerking en ontmoeting.
Of zoals tijdens de BOOST-sessie naar voren kwam: van het tonen van objecten naar het ontwikkelen van verhalen.
Want scoutserfgoed is uiteindelijk meer dan een verzameling uniformen, badges, documenten en andere voorwerpen. Achter elk object zit een verhaal. En precies die verhalen kunnen ervoor zorgen dat het verleden van Scouting ook voor de volgende generatie betekenis krijgt.
© foto’s: Dries Theuwissen